خشکسالی کشاورزی جنبه های مختلف خشکسالی اقلیمی یا خشکسالی هیدرولوژیکی را به تاثیرات کشاورزی پیوند می‌دهد. در این تعریف بیشتر توجه و تمرکز بر کمبود بارندگی، تفاوت تبخیر و تعرق واقعی با تبخیر و تعرق بالقوه، کمبود رطوبت خاک، میزان افت سطح آب‌های زیر زمینی و یا مخازن می‌باشد.


 

 

 

آب مورد نیاز گیاهان بستگی تام به شرایط غالب اقلیمی منطقه، خصوصیات بیولوژیکی گیاه مورد نظر، مرحله رشد و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد. آستانه خشکسالی کشاورزی باید به گونه ای تعریف و تعیین گردد که در مقدار معین آستانه میزان آب مورد نیاز گیاهان مختلف در دوره های مختلف رشد از حالت بذر تا بلوغ کامل بتواند تامین گردد. کمبود رطوبت خاک سطحی در هنگام کاشت ممکن است مانع از جوانه زنی و یا حداقل باعث بتاخیر افتادن رویش و جوانه زنی گیاه گشته و نهایتاً به کاهش تراکم گیاه در واحد سطح و کاهش تولید منجر گردد. اما اگر رطوبت خاک سطحی در هنگام رویش زودرس به اندازه کافی بوده و رطوبت خاک زیر سطحی کم باشد تاثیری در بازدهی نهایی گیاه نخواهد داشت به شرطی که این کاهش رطوبت خاک زیر سطحی در طی دوره رشد گیاه با آبیاری و یا با وقوع بارش جبران گردد.
تعریف خوب از خشکسالی کشاورزی آن است که بتواند حساسیت متغیر گیاهان زراعی را در طی مراحل نمو گیاه از سبز شدن تا بلوغ لحاظ نماید. کمبود رطوبت در لایه های فوقانی خاک به هنگام کاشت می تواند باعث تأخیر جوانه زنی شود که موجب کاهش تراکم بوته در هکتار و نقصان عملکرد نهایی گردد.
خشکی کوتاه مدت در لایه های سطحی که در طی یک دوره بحرانی در طول فصل رشد بروز می کند می تواند به خشکسالی کشاورزی منجر شود که محصول را تا حد زیادی کاهش می دهد. دماهای بالا، رطوبت نسبی پایین و بادهای خشک اغلب منجر به افزایش تاثیر فقدان باران می شوند. با توجه به وضعیت رطوبتی قبلی خاک، شروع خشکسالی کشاورزی نسبت به خشکسالی هواشناسی با تاخیر صورت می گیرد.
تلاش ها برای اندازه گیری کاهش رطوبت خاک با تمرکز بر تبخیر و اندازه گیری میزان رطوبت مصرف شده توسط گیاه با تاکید بر تعرق انجام شده است. به عقیده تورنت وایت (1931) تبخیر و تعرق به تابش خورشید، سرعت باد، رطوبت، شرایط رشد و نمو و شرایط خاک بستگی دارد و دراین میان تابش خورشید عامل اصلی و محوری است. از آنجاکه اندازه گیری مستقیم تابش خورشید داده های قابل دسترسی ندارد، با فرض کافی بودن ذخیره رطوبتی خاک برای رشد گیاه در تمام طول سال، می توان از میانگین دمای روزانه، عرض جغرافیایی و موقعیت زمانی در سال برای تخمین میزان آب از دست رفته از طریق تبخیر بهره گیری کرد.
این اندازه گیری بنام تبخیر و تعرق پتانسیل معروف است اختلاف تبخیر و تعرق پتانسیل و واقعی به موجود بودن رطوبت در خاک بستگی دارد. اگر در خاک رطوبت کافی موجود باشد تبخیر و تعرق واقعی و پتانسیل برابرند در غیر اینصورت تبخیر و تعرق واقعی از پتانسیل کمتر خواهد بود.

منبع: سازمان هواشناسی کشور

 

مطالب مرتبط

راهکارهای رفع مشکل کم آبی کشور

بهره وری از منابع آب، خاک و عوامل تولید

کارآفرینی در کشاورزی : چالشها و راهکارها

وضعیت امنیت غذایی

انتخاب فناوری درخور برای کشاورزی

 

Login

درگاه پرداخت دستی وب سایت



Introduction

Getting started in July 2013, AGRIMECHANIZATION is the first Agricultural Mechanization Specialized Website that aims concepts related to agricultural engineering, technologies, automation, machinery, and biosystems engineering towards food security and sustainable agriculture.

E-NAMAD

logo-samandehi